Ślad węglowy przedsiębiorstwa i produktu
Najpierw trzeba wiedzieć, gdzie naprawdę powstają emisje. ECOPRIUS przygotowuje bilanse emisji dla przedsiębiorstw i produktów, identyfikuje hotspoty oraz porównuje warianty redukcji. Wyniki mają służyć decyzji: co zmienić w procesie, materiale, energii, transporcie lub łańcuchu dostaw i jaki efekt może przynieść ta zmiana.
CCF – przedsiębiorstwo
Bilans emisji organizacji obejmujący emisje bezpośrednie, energię kupowaną oraz – zależnie od celu i zakresu – pozostałe emisje w łańcuchu wartości.
PCF – produkt
Ślad węglowy produktu pokazuje wpływ klimatyczny związany z jego cyklem życia: od surowców i produkcji przez transport i użytkowanie po koniec życia.
Hotspoty i scenariusze
Sam wynik w kg CO₂e nie wystarcza. Największa wartość pojawia się wtedy, gdy wiadomo, które materiały, procesy, dostawcy, energia lub etapy cyklu życia odpowiadają za wynik.
Od pomiaru emisji do konkretnej decyzji
Dokładny obraz stanu obecnego jest punktem wyjścia do redukcji emisji. Bilans powinien możliwie wiernie odwzorowywać rzeczywiste procesy, przepływy energii i materiałów oraz łańcuch wartości. ECOPRIUS porządkuje dane wejściowe, definiuje granice analizy, buduje model i wskazuje obszary, w których zmiana może przynieść największy efekt.
Ślad węglowy przedsiębiorstwa – CCF
Corporate Carbon Footprint opisuje emisje gazów cieplarnianych związane z działalnością organizacji. W praktyce nie chodzi wyłącznie o paliwo spalane we własnym zakładzie. Istotne mogą być również kupowana energia, transport, materiały i usługi, odpady, podróże, użytkowanie sprzedanych produktów czy inne elementy łańcucha wartości.
Scope 1, Scope 2 i Scope 3
Scope 1
Emisje bezpośrednie- spalanie paliw we własnych źródłach
- procesy technologiczne
- emisje z własnej floty i urządzeń
Scope 2
Energia kupowana- energia elektryczna
- ciepło i chłód
- para lub inne nośniki energii objęte zakresem raportowania
Scope 3
Pozostałe emisje pośrednie- zakupione materiały i usługi
- transport i logistyka
- odpady i podróże
- użytkowanie i koniec życia produktów
Ślad węglowy produktu – PCF
Product Carbon Footprint określa wpływ produktu na zmianę klimatu. Analiza może obejmować cały cykl życia – od pozyskania surowców, przez produkcję, transport i użytkowanie, aż po recykling lub unieszkodliwianie – albo jasno zdefiniowaną część cyklu życia. Wynik wyraża się jako ekwiwalent CO₂ (CO₂e).
Dlaczego CO₂e, a nie tylko CO₂?
Zmiana klimatu jest powodowana przez różne gazy cieplarniane. Aby można było je sumować i porównywać, ich wpływ przelicza się na wspólną jednostkę CO₂e przy wykorzystaniu współczynników Global Warming Potential (GWP).
PCF to część szerszego obrazu – tutaj zaczyna się LCA
Ślad węglowy produktu koncentruje się na jednej kategorii wpływu: zmianie klimatu. To bardzo ważny wskaźnik, ale nie opisuje wszystkich oddziaływań środowiskowych. Pełna ocena cyklu życia LCA pozwala rozszerzyć analizę na inne kategorie wpływu i sprawdzić, czy redukcja emisji klimatycznych nie powoduje przeniesienia obciążenia w inne miejsce cyklu życia lub do innego problemu środowiskowego.
LCA – gdy potrzebujesz pełnej oceny cyklu życia
Materiały, energia, transport, użytkowanie, wymiany, koniec życia i szersze kategorie wpływu środowiskowego. LCA rozwija analizę poza sam Carbon Footprint.
LCA – ocena cyklu życia →MFCA – gdy chcesz znaleźć straty materiałów i pieniędzy
Material Flow Cost Accounting to osobna analiza przepływów materiałowych, strat i kosztów. Nie dublujemy jej tutaj – ECOPRIUS poświęca temu oddzielne opracowanie.
MFCA – zarządzanie kosztem przepływu materiałów →Cykl życia produktu – od surowca do końca życia
W analizach produktów budowlanych cykl życia jest porządkowany według modułów EN 15804. Zamiast kopiować trudną do odczytania tabelę konkretnego rekordu z ÖKOBAUDAT, poniżej pokazujemy strukturę modułów, która pozwala zrozumieć, gdzie powstają wpływy środowiskowe i jak później czytać dane EPD oraz ÖKOBAUDAT.
| Etap | Moduły | Co obejmuje analiza |
|---|---|---|
| Produkt | A1–A3 | A1 – surowce • A2 – transport do producenta • A3 – produkcja |
| Budowa | A4–A5 | A4 – transport na budowę • A5 – montaż / proces budowy |
| Użytkowanie | B1–B5 | użytkowanie • konserwacja • naprawa • wymiana • modernizacja |
| Eksploatacja budynku | B6–B7 | B6 – energia operacyjna • B7 – woda operacyjna |
| Koniec życia | C1–C4 | C1 – demontaż / rozbiórka • C2 – transport • C3 – przetwarzanie odpadów • C4 – unieszkodliwianie |
| Poza granicą systemu | D | potencjalne korzyści i obciążenia wynikające z ponownego użycia, odzysku lub recyklingu w kolejnym systemie produktu |
Pochodzenie, ilość, proces wytwarzania i dane dostawców.
Procesy technologiczne, media, zużycie energii, odpady i emisje.
Logistyka, sposób użytkowania, serwis, zużycie energii i trwałość.
Demontaż, odzysk, recykling, ponowne użycie i unieszkodliwianie.
Jak pracujemy z modelem emisji
W profesjonalnym środowisku modelowania LCA i Carbon Footprint odwzorowujemy strukturę produktu, procesy produkcyjne oraz przepływy materiałów i energii, a następnie łączymy dane pierwotne przedsiębiorstwa z odpowiednimi danymi środowiskowymi. Model może wykorzystywać m.in. arkusze danych, zestawienia BOM i dane procesowe, a następnie służyć do analizy wariantów, wrażliwości wyników, hotspotów oraz wizualizacji przepływów w diagramach Sankeya.
Co możemy porównać przed podjęciem decyzji?
Materiały i dostawców
Czy zmiana materiału, udziału recyklatu, lokalizacji lub dostawcy rzeczywiście zmniejsza PCF?
Energię i proces
Jak zmieni się wynik po zmianie źródła energii, parametrów procesu lub technologii produkcji?
Transport i koniec życia
Jak duży wpływ mają trasy, środki transportu, odzysk, recykling lub inny scenariusz końca życia?
Od danych do raportu – zakres usługi ECOPRIUS
Cel i granice
Ustalamy, czy analizujemy przedsiębiorstwo, produkt lub konkretny wariant oraz do czego wynik będzie wykorzystywany.
Dane pierwotne
Zbieramy m.in. BOM, materiały, energię, paliwa, transport, odpady, procesy i dane dostawców – zależnie od zakresu.
Model
Porządkujemy procesy i przepływy oraz uzupełniamy model odpowiednimi danymi środowiskowymi.
Obliczenia
Wyznaczamy wynik CO₂e i sprawdzamy jego strukturę zamiast ograniczać analizę do jednej liczby końcowej.
Hotspoty i scenariusze
Sprawdzamy, które parametry decydują o wyniku i porównujemy realne warianty zmian.
Rekomendacja
Klient otrzymuje wynik, jego interpretację oraz informację, gdzie redukcja ma największy sens.
Normy i metody – co jest aktualne?
Dla Product Carbon Footprint kluczową normą pozostaje ISO 14067:2018, zgodna z zasadami LCA ISO 14040/14044. Dla bilansów organizacji stosuje się m.in. rodzinę ISO 14064 oraz GHG Protocol. W zależności od celu analizy mogą mieć zastosowanie także wymagania sektorowe, klienta, programu EPD lub inne reguły raportowania.
ISO 14067:2018 pozostaje aktualnym opublikowanym wydaniem; kolejna edycja jest obecnie w opracowaniu. Dlatego przed analizą przeznaczoną do zewnętrznej weryfikacji zawsze należy sprawdzić wymagania obowiązujące dla konkretnego zastosowania.
Zrównoważona produkcja zaczyna się od informacji o przepływach
Produkcja wykorzystuje surowce, energię, wodę, transport i infrastrukturę, a równocześnie generuje produkty, odpady i emisje. Dlatego skuteczna redukcja wpływu środowiskowego wymaga spojrzenia na system, a nie wyłącznie na pojedynczy komin, licznik energii lub jeden materiał.
Zmniejszenie zużycia przy zachowaniu funkcji i jakości produktu.
Materiał, trwałość, możliwość naprawy, użytkowanie i koniec życia wpływają na wynik jeszcze przed rozpoczęciem seryjnej produkcji.
Dostawcy, transport i dane materiałowe mogą być równie istotne jak proces we własnym zakładzie.
Przykład: bilans produktu i struktura wyniku
Chcesz wiedzieć nie tylko ile wynosi ślad, ale co z nim zrobić?
Możemy rozpocząć od dostępnych danych, ustalić granice CCF lub PCF, zbudować model, wskazać hotspoty i porównać warianty redukcji. Jeżeli problem wymaga szerszej oceny środowiskowej, analizę można następnie rozwinąć do pełnego LCA.
Podstawa metodyczna: ISO 14067, ISO 14064, ISO 14040/14044, GHG Protocol. W modelowaniu korzystamy z profesjonalnych narzędzi LCA/Carbon Footprint i odpowiednich baz LCI; dobór danych zależy od celu, granic systemu, regionu, branży oraz wymaganej jakości wyniku.